سنجش از دور چیست ؟

سنجش از راه دور تكنولوژی كسب اطلاعات و تصویربرداری از زمین با استفاده از تجهیزات هوانوردی مثل هواپیما ، بالن یا تجهیزات فضایی مثل ماهواره است .
به عبارتی دیگر سنجش از راه دور عبارتست از علم و هنر كسب اطلاعات فیزیكی و شیمیایی از پدیده های زمینی و جوی از طریق ویژگی های امواج الكترومغناطیسی بازتابی یا منتشر شده از آن ها و بدون تماس مستقیم با پدیده های مذكور می باشد .

سنجش از دور

سنجش از دور چیست ؟

سنجش از راه دور تكنولوژی كسب اطلاعات و تصویربرداری از زمین با استفاده از تجهیزات هوانوردی مثل هواپیما ، بالن یا تجهیزات فضایی مثل ماهواره است .
به عبارتی دیگر سنجش از راه دور عبارتست از علم و هنر كسب اطلاعات فیزیكی و شیمیایی از پدیده های زمینی و جوی از طریق ویژگی های امواج الكترومغناطیسی بازتابی یا منتشر شده از آن ها و بدون تماس مستقیم با پدیده های مذكور می باشد .

كاربرده سنجش از دور

سنجش از دور در بسیاری از زمینه های علمی و تحقیقاتی كاربردهای گسترده ای دارد. از جمله كاربردهای فن سنجش از دور می توان به استفاده از آن در زمین شناسی، آب شناسی، معدن، شیلات، كارتوگرافی، جغرافیا، مطالعات زیست شناسی، مطالعات زیست محیطی، سیستم های اطلاعات جغرافیایی، هواشناسی، كشاورزی، جنگلداری، توسعه اراضی و به طوركلی مدیریت منابع زمینی و غیره اشاره كرد.سنجش از دورمی تواند تغییرات دوره ای پدیده های سطح زمین را نشان دهد و در مواردی چون بررسی تغییر مسیر رودخانه ها، تغییر حد و مرز پیكره های آبی چون دریاچه ها، دریاها و اقیانوسها، تغییر مورفولوژی سطح زمین و غیره بسیار كارساز است. افزون بر این یك سیستم سنجش از دور با توجه به این كه بر اساس ثبت تغییرات واختلافهای بازتابش الكترومغناطیسی از پدیده های مختلف كار می كند، میتواند حد و مرز پدیده های زمینی اعم از مرز انواع خاكها، سنگها، گیاهان، محصولات كشاورزی گوناگون و ... را مشخص كند. سنجش از دور در پیش بینی وضع هوا و اندازه گیری میزان خسارت ناشی ازبلایای طبیعی،كشف آلودگی آبها و لكه های نفتی در سطح دریا، اكتشافات معدنی نیز كاربرد دارد. بدون شك استفاده از این فن در مطالعات اكتشافی و منابع طبیعی و سایر موارد پیش گفته نه تنها سرعت انجام مطالعات را بیشتر می كند،بلكه از نظر دقت و هزینه و نیروی انسانی نیز بسیار با صرفه تر است.

كاربردهای سنجش از دور در مطالعات زمین شناسی وبلایای طبیعی


- تهیه نقشه های زمین شناسی
تهیه نقشه های موضوعی( نقشه خاك شناسی ) (نقشه ذخایر تبخیری سطحی مثل نمك ها ،پتاس)
- مشخص كردن مرز سازندهای زمین شناسی ( نقشه سازه های سنگی )
- مطالعه گسله ها و نحوه حركت آن ها ( نقشه گسله ها و شكستگی ها )
- در زمینه اكتشاف معادن وآنومالیهای معدنی( تشخیص آلتراسیونها)

نرم افزارهای متداول دورسنجی

ERDAS Imaging
ERMapper
PCI Geomatica
ENVI
SOCETSET

انواع داده های مورد استفاده زمین شناسی

ـ ایكونوس IKONOS
ـ اسپات SPOT
ـ لندست LANSAT
ـ آی آراس IRS
ـ ان وی ست ENVISAT
ـ رادارست RADARSAT
ـ كوئیك برد QUICKBIRD
-استر ASTER

مهمترین قابلیتهای داده های سنجش از دور


داده های سنجش از دور به دلیل یكپارچه و وسیع بودن،تنوع طیفی، تهیه پوشش های تكراری و ارزان بودن، درمقایسه با سایر روشهای گردآوری اطلاعات از قابلیت های ویژه ای برخوردار است كه امروزه عامل نخستین در مطالعه سطح زمین و عوامل تشكیل دهنده آن محسوب می شود. امكان رقومی بودن داده ها موجب شده است كه سیستم های كامپیوتری بتوانند از این داده ها به طور مستقیم استفاده كنند وسیستم های داده ها جغرافیایی و سیستم های پردازش داده ها ماهواره ای با استفاده از این قابلیت طراحی و تهیه شده است. سهل الوصول بودن داده ها، دسترسی سریع به نقاط دور افتاده و دقت بالای آنها از امتیازات خاص این فن محسوب می شود

مبانی فتوژئولوژی و تفسیر عکس هوایی

دید کلی
استفاده از عکسهای هوایی در زمین شناسی ، یکی از جدیدترین شاخه‌های علم زمین شناسی است که در سالهای اخیر به سرعت رشد و ترقی کرده است. بطوری که از عکسهای هوایی می‌توان نقشه های اساسی تهیه نمود و ساختمان طبقات و چینه شناسی و بطور کلی وضع زمین شناسی یک محل را مورد بررسی و مطالعه قرار داد. ولی چون ممکن است وضع محل نسبت به عکسهای هوایی تهیه شده تغییر کند، از این جهت حدود اعتماد به آنها محدود بوده ، بطوری که مطالعه و بررسی روی روی زمین را نیز ایجاب می‌نماید.
تاریخچه و سیر تحولی

* طبق گزارشات ، اولین عکسبرداری هوایی از اروپا (فرانسه) ، به وسیله Nadar در سال 1858 در پاریس انجام گردید و مقارن با او ، یعنی در همان سال ، شخص دیگری به نام Laussedat با دوربین عکاسی و فیلمهای شیشه‌ای که با خود در باسن داشت، از دهکده‌ای نزدیک پاریس عکسبرداری نمود.

* در آمریکا ، اولین عکس هوایی که با باسن گرفته شد، به تاریخ 13 اکتبر 1860 ثبت گردید.

* در اتحاد جماهیر شوروی ، تاریخ اولین عکسبرداری هوایی به سال 1886 برمی‌گردد.

* پس از اختراع هواپیما توسط برادران رایت ، اولین فیلمبرداری هوایی ، بوسیله ویلبرت رایت در سال 1909 بود، در حالیکه برای مصارف غیر نظامی ، از جنگ جهانی دوم بطور وسیع آغاز شد.

* با پیشرفت در صنایع شیمیایی و تهیه فیلم بهتر و همچنین تکنولوژی هوایی ، در مجموع این شاخه از علم توسعه پیدا نمود. مثلا ، قشر ژلاتین در 1872 بوسیله Madox و فیلم به صورت حلقه در 1885 توسط East man به وجود آمد. دوربین‌های عکسبرداری هوایی با پیشرفت‌های شگرف در صنعت و هنر ، ساختمان عدسی‌ها به حد بسیار مرغوب رسید. ساختمان انواع فیلم‌های سفید و سیاه به صورت پانکروماتیک و مادون قرمز توسعه یافت و فیلم رنگی نیز از 1935 به صورت «کداکرم» عرضه گردید. و فیلمهای رنگی نیز کاربردی عظیم در تفسیر پیدا نمود.

* تکامل هواپیماهای دور پرواز با دوربین‌های مخصوص عکسبرداری هوایی توسعه بیشتری به کار تهیه عکس داد و در نهایت ، اعزام اولین قمر مصنوعی به نام Spatnik در 4 اکتبر 1957 بوسیله شوروی سابق و سپس فرستادن ماهواره‌های دیگر به خصوص در سری ماهواره‌های مساحی منابع طبیعی ، به نام Landsat ، بوسیله آمریکا ، تهیه عکس‌های متنوع در طول موجهای گوناگون ، ابعاد جدیدی در علم سنجش از دور بوجود آمده است.

اصول تفسیر عکسهای هوایی
در شناخت عوارض عکسهای مایل یا آنها که بوسیله دوربینهای دستی گرفته می‌شوند‌، کمتر کسی دچار مشکل می‌گردد، چون آنچه در عکس تصویر شده ، مطابق شکلهایی است که روزانه انسان با چشم عادی می‌بیند، در حالیکه در عکس‌های هوایی عمودی که از ارتفاع چند هزار متری زمین برداشته شده ، شناخت اجسام ، چندان کار ساده‌ای نبوده و بخصوص برای افرادی که هرگز زمین زیرپای خود را از هوا و از درون هواپیما یا هلیکوپتر ندیده‌اند، این مساله مشکلتر به نظر می‌رسد.

یک مفسر خوب و با تجربه ، همیشه ، دانستنیهای ذهنی خود را با درک عینی و داده‌های عکس ، در تشخیص عوارض طبیعت و شرایط مربوطه ، توام کرده و با توجه به تعدادی از عوامل مهم ، می‌تواند عکسهای هوایی را تعبیر و تفسیر نماید. بر روی این ادراکات و عمل تفسیر ، چند مورد ، دارای اثر مستقیم و قطعی هستند که می‌توان آنها را به شرح زیر طبقه بندی نمود:


* حساسیت ترکیب فیلم و ***** و یا حساسیت سایر دستگاههای کشف و ضبط.
* عکس گیری در عمل آوردن فیلم و تصویر
* فصل سال
* ساعت عکسبرداری
* اثرات اتمسفر
* مقیاس تصویر
* قدرت نقش گیری یا تجزیه پذیری مجموعه سیستم ضبط تصویر
* حرکت تصویر در لحظه عکاسی
* پارالاکس استریوسکپی
* قدرت دید و درک تشخیص مفسر
* ابزار و تکنیک تعبیر و تفسیر





کاربرد عکس‌های هوایی

* در شرایط موجود ، عکسهای هوایی در اکثر رشته‌های علمی برای پیشبرد عملیات شناسایی و اندازه گیری بکاربرده می‌شود و در نتیجه ، پاسخگوی بسیاری از مجهولات بوده و به خصوص ، در مسائل نظامی ، گروههای درگیر در جنگ می‌توانند وسیله بسیار مطمئنی از نظر شناسایی و برآورده‌های لازم باشند.

* نقشه برداری زمین شناسی از یک منطقه بزرگ
* بررسی و پیدا کردن معادن در روی زمین
* شناسایی پوشش گیاهی به منظور بدست آوردن اطلاعات از نوع طبقه‌ها و چگونگی قرار گرفتن طبقات در زیر آنها

فواید عکسهای هوایی

* با عکس‌های هوایی می‌توان با سرعت بسیار زیاد منطقه را مورد مطالعه قرار داد، و حال آنکه این عمل بوسیله نقشه برداری زمینی امکان پذیر نیست.

* چون هر جسم به توسط عکسبرداری تصویر کاملی از خود عرضه می‌نماید، و این عمل در زمان بسیار کوتاه انجام می‌گیرد.

* با عکس‌های هوایی شناسایی منطقه و تفسیر طبیعت آن در روی زمین انجام نمی‌شود، بلکه در داخل آزمایشگاه صورت می‌پذیرد. بدین معنی که بلافاصله پس از برداشت عکس‌های هوایی ، کلیه عملیات وابسته در آزمایشگاه انجام می‌شود.

* مناطقی که به هیچ وجه قابل نقشه برداری نیستند، مثلا مناطق خطرناک و غیر قابل دسترسی بوسیله عکسهای هوایی می‌توانند مورد بررسی و تفسیر قرار گیرند.

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 17 مرداد 1386    | توسط: آریا    | طبقه بندی: جغرافیا،     | نظرات()